OUR PATIENT GOD: Reflection for 3rd Sunday of Lent - March 20, 2022 - Lenten Season

Ang Panahon ng Kuwaresma ay pagkakataong ibinibigay sa atin ng Simbahan upang manalangin, magnilay, at magsisisi sa ating mga kasalanan.  Kaya nga ang kulay ng Kuwaresma ay "violet" na sumasagisag sa "repentance" o pagsisisi sapagkat tayong lahat ay mga makasalanang nangagailangan ng pagbabalik-loob sa Diyos.  Ako, ikaw, tayong lahat ay may tulay na kinalalaglagan sa ating buhay.
May isang batang nagtanong sa akin sa kumpisal: "Father, mapapatawad po ba talaga ako ng Diyos?" Ang kanyang tanong ay tanong din ng marami sa atin:  "May hangganan ba ang awa ng Diyos?"  Sa paulit-ulit nating pagkukumpisal at patuloy din nating paggawa ng kasalanan ay hindi natin maiiwasang itanong ito.  Pakinggan ninyo ang kuwentong ito:  

"May isang liblib na barrio na ang pangalan ay "Barrio Sirang Tulay  sapagkat bago mo marating ang lugar na ito ay dadaan ka sa isang tulay na sira at tila pabagsak na.  Ang 'Barrio Sirang Tulay' ay kilala sa mga taong ang kasalanan ay "adultery".  Ang matandang paring naassign doon ay gumawa ng kasunduan sa mga tao na kapag ikukumpisal nila ang ganitong kasalanan ay sabihin na lamang na sila ay nalaglag sa tulay at alam na n'ya yon. Ginawa niya ito sapagkat sawang-sawa na siya sa pakikinig sa kanilang kasalanan.  Sa kasamaang palad ay napalitan ang pari at agad sumabak sa pagpapakumpisal ang pumalit. Tulad ng inaasahan ang kanyang narinig ay: "Padre, patawarin mo po ako at ako ay nalaglag sa tulay!"  Hindi makapaniwala ang pari na marami ang nalalaglag sa tulay. Hanggang sa asawa ng baranggay captain ang nagkumpisal at nagsabing siya rin daw ay nalaglag sa tulay.  Agad-agad siyang sumugod sa baranggay hall na kung saan ay nagmemeeting ang konseho. "Kapitan, wala ka bang magagawa sa tulay natin? And daming nalalaglag! Nagtawanan ang lahat pati ang kapitan. Galit na sinabi ng pari: "Hoy kapitan, wag kang tumawa... ang asawa mo... nalaglag rin sa tulay!" hehehe... 

Marami tayong tulay na kinalalaglagan: mga kasalanang paulit-ulit, masamang pag-uugali, mga bisyo tulad ng sugal, pag-inom, paninigarilyo, pambabae, sa mga kabataan pagbababad sa computer games at marami pang iba. Ang "Good News" maari pa tayong umahon sa ating pagkakalaglag. Sa Diyos lagi tayong may second chance upang bumawi at patunayang sa kabila ng ating kahinaan ay kaya nating bumangong muli at ituwid ang ating pagkakamali.  Hindi siya nagsasawa at bumibigay sa ating kahinaan. 

Para tayong puno ng igos sa Ebanghelyo, walang bunga... ngunit ang Panginoon ay nagtitiyaga sa atin.  Inaalagaan niya tayo upang makapamunga. Siya ang namamanhikan sa Ama upang bigyan ng pagkakataong makaahon ang kanyang mga anak at "mamunga ng sagana! "Huwag po muna nating putulin sa taong ito. Huhukayan ko ang palibot at lalagyan ng pataba. Kung mamunga po ito sa darating na taon, mabuti, ngunit kung hindi, putulin na natin. " Ngunit mag-ingat din tayo na huwag nating aabusuhin ang kabutihan ng Diyos sapagkat ang lahat din ay may hangganan. Kung taos ang ating pagsisisi ay gagawin natin ang lahat ng paraan upang maituwid ang ating baluktot na pamumuhay at tahakin ang landas ng pagbabago. 

Sa ating pagbabago tandaan natin na may Diyos na tapat sa atin.  At sapagkat may Diyos na mapagpasensiya at matiyaga sa atin ay dapat din tayong maging mapagpasiyensiya at matiyaga sa ating mga sarili.   Yung batang nagtanong sa akin kung mapapatawad ba tayo ng Diyos sa ating mga kasalanan ay marahil nagdududa sa kabutihan ng Diyos.  "Father, paulit-ulit lang naman ang kinukumpisal ko! Pagkatapos kung magkumpisal, mamaya magkakasala na naman ako! Para saan pa ang pagkukumpisal?"  ang tanong niya sa akin.  Ito ang sagot ko sa kanya: "Nagsipilyo ka ba kanina pagkagising sa umaga?"  "Siyempre naman Fads!  Mabaho ang hininga ko pagkagising eh!" sagot niya sa akin. Sinabi ko sa kanya: "Bukas, pagkagising mo, huwag ka ng magsisipilyo! Kasi babaho din naman ang hininga mo! At ganun din sa susunod na araw!"  Pareho rin sa pagkukumpisal.  Hindi kailanman mawawala ang "baho ng hininga" natin,  Babalik at babalik yan.  Ang kasalanang ating nagawa ay maaring bumalik muli.  Kung minsan nga paulit-ulit.  Kaya nga't mas kinakailangan natin ang pagkukumpisal sapagkat sa paglapit dito ay pinahahayag natin ang pag-amin sa ating kahinaan at ang pangangailangan natin sa kalakasan ng Diyos!  Ang paglapit sa Sakramento ng Kumpisal ay ang pagtugon natin sa mga "warning signs" dahil kung hindi ay maari itong ikapahamak ng ating kaluluwa.  

Kung minsan ay kulang tayo sa pagtitiyaga kung kaya't hindi natin magawang magbago. Ang paulit-ulit nating paggawa ng kasalanan ay parang nagiging kalyo na sa ating pagkatao at nawawalan na tayo ng pag-asang umahon pa sa ating pagkakasadlak sa masamang pamumuhay.  Magtiwala tayo sa kabutihan ng ating Diyos.  Our God is a patient God.  Ang ating Diyos na puspos ng awa ay nagtitiyaga sa ating masasamanag pag-uugali at hindi Siya magsasawang hintayin ang ating pagbabalik-loob. Kaya wag tayong masiraan ng loob. 'wag tayong mawalang ng pag-asa.  Ang sabi nga ng Panginoong Diyos sa pamamagitan ni Propeta Jeremias: "Come back, says the Lord, ang I will frown on you no more, since I am merciful and I shall not keep my resentment for ever.  Come back, disloyal children, says the Lord."  (Jer 3:12,14)  

Kaya nating magbago.  Kaya nating maging tapat sa Diyos!  "Be patient because God is patient with you!"

MAG-ANYONG KRISTO: Reflection for 2nd Sunday of Lent Year C - March 13, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES - LENTEN SEASON

Ang panahon ng Kuwaresma ay pagkakataon para sa ating magbalik-loob, magbagong buhay... magbagong-anyo.  Hinihikaya't tayong sa isang pagbabago na hindi lamang sa ating panlabas na kaanyuan, ngunit higit sa lahat, isang pagbabago na kung saan ay nawawala ang ating pagiging makasarili at nagiging katulad tayo ni Kristo.  Sa panahon ngayon ay napadali ang magbagong anyo.  Sa pamamagitan ng makabagong teknolohiya ay napakadali mong baguhin ang iyong itsura.  Kung may budget ka ay naririyan ang plastic surgery ka kung saan ay puwedeng patangusin ang pango mong ilong, pakinisin ang bako-bako mong pisngi,  lagyan ng hugis ang iyong at gawing kahali-halina ang iyong katawan.  Kung wala ka namang budget ay makuntento ka na lang sa "image filtering" ng facebook o ng instagram!  

May kuwento na minsan ay may isang matandang dalaga, tipikal na "manang ng simbahan" na napasaisip tungkol sa kanyang kasalukuyang katayuan.  Matanda na siya.  Halos buong buhay n'ya ay ibinuhos niya sa paglilingkod sa simbahan. Sa katunayan, ay nagmimistulang antigo imahen na ang kanyang anyo at nangangamoy kandila na ang halimuyak ng kanyang katawan. Pag-uwi sa bahay ay humarap siya salamin at sa kauna-unahang pagkakataon naglakas loob siyang lumabas, pumunta sa isang derma clinic upang magpabanat ng mukha, magpaayos ng buhok sa isang parlor at mamili ng mga modernong damit at kasuotan. Sa madaling salita, isang total make-over ang kanyang ginawa kaya't sa muli niyang paglabas ng bahay ay isang bagong nilalang na ang naglalakad sa lansangan. Hindi mo na sya makikilala.  Nagbagong-anyo ang manang ng simbahan!  Yun lang nga sa pagtawid niya sa kalsada ay hindi niya napansin ang rumaragasang sasakyan. Siya ay nabangga at namatay.  Sa kabilang buhay ay galit na galit siyang humarap kay San Pedro.  "Hindi ito makatarungan San Pedro.  Nagsisimula pa lang akong mag-enjoy at kinuha mo na agad ako sa mundo!"  Napatingin si San Pedro sa kanya at agad-agad tinanong ang kanyang pangalan. Hinanap niya ito sa listahan ng mga dapat nang magsulit ng kanilang buhay sa araw na iyon.  At laking pagpapaumain na sinabi ni San Pedro kay manang na: "Pasensiya na po lola, abay hindi namin kayo namukhaan... sobrang NAGBAGONG ANYO kayo!"  

Ang anumang uri ng pagbabago ay hindi madali sapagkat ito ay nangangailangang dumaan sa isang proseso.  Change is a process and it takes time... Ibig sabihin ay hindsi ito minamadali.  Kung ito ay totoo sa ating panlabas anyo ay mas lalo itong totoo sa ating buhay espirituwal. Kung may pagbabago mang inaasahan sa atin ang Panginoon sa panahong ito ng Kuwaresma ay ang pagbabagong totoo na dapat magpatulad sa atin kay Kristo!  Ang pagbabagong ito ay hindi agaran at isang sandali lamang.  Ito ay pinagsusumikapan at pinaghihirapan.  Ang pagbabago ay isang proseso na dapat nating daanan bilang Kristiyano.  Pagbabagong dumadaan sa paghihirap, sakripisyo at pagkamatay sa ating lumang sarili upang makamit natin ang bagong anyong katulad ng kay Kristo.

Natural sa ating mga tao na iwasan ang paghihirap kung maari nga lamang.  Ngunit hindi ito ang dapat na nangyayari sa isang kristiyanong nagnanais ng tagumpay.  Ang paghihirap na pinagdaanan ni Jesus upang makamit ang kaluwalhatian ng muling pagkabuhay ang parehong daan na dapat tahakin ng kanyang mga tagasunod.  Sa isang Kristiyano, walang Linggo ng Muling Pagkabuhay na hindi dadaan sa Biyernes Santo.  Kaya nga sa panahon ng Kuwaresma ay nakikibahagi tayo sa paghihirap ni Jesus nang sa gayon ay makasama rin natin siya sa Kanyang Muling Pagkabuhay!  

"Guro, mabuti pa'y dumito na tayo!" ang sabi ni Pedro pagkatapos niyang makita ang pagbabagong anyo ni Jesus. Marahil ay manghang-mangha si Pedro sa kanayang nasaksihan at ayaw na n'yang magising sa pagkamangha. Ngunit pagkatapos ng pangitain ay bumaba uli sila sa bundok upang ipaunawa sa kanila ni Jesus na dapat nilang harapin ang mapait na katotohan na ang kanilang kinikilalang "Panginoon" ay nararapat maghirap at mamatay sa krus. Kailangan daanan muna ni Jesus ang daan ng Krus bago Niya makamit ang kaluwalhatian ng Muling Pagkabuhay.  "No cross... no glory!"

Ito rin ang daan na nais ni Jesus na ating tahakin lalo na sa pagnanais nating magbago. Huwag nating ayawan ang mga paghihirap na ibinibigay ng Diyos sa atin. "A Christian without a Cross is a contradiction!"  Ang pagbabago ay isang krus na dapat nating pasanin araw-araw kung nais nating makasama si Jesus.  Madali ba ito?  Bakit mahirap ang pagbabago?  Una, sapagkat ito ay isang proseso na sabi natin kanina ay hindi minamadali.  Pangalawa, ito ay nangangahulugan na may dapat tayong ibigay mula sa ating lumang sarili. Tatanggalin mo ang iyong masamang pag-uugali.  Iiwanan mo ang masama mong pamumuhay.  Mahirap ito kung ang titingnan lamang natin ay ang mga dapat nating tanggalin o iwanan.  Bakit hindi natin pagtuunan ng pansin kung ano ang ating makukuha sa halip na kung ano ang mawawala sa atin?  Ang sabi nga: "One reason people resit change is because they focus on what they have to give up, instead of what they have to gain."  Hindi ba't walang katumbas na kaligayahan ang naghihitay sa atin kung mababago natin ang ating masamang pag-uugali?  Isipin natin ang pagnanais nating magbago ay mas higit sa nating pagnanais na manatiling kapareho ng dati nating sarili.  

May kaluwalhatiang naghihintay tulad ng ipinaranas ni Jesus sa mga alagad sa kanyang pagbbagong anyo ngunit hindi nito tinatanggal ang mga kahirapang dapat nating harapin.  Ang pagbabagong-anyo ni Jesus ay isang magandang paalala sa atin na huwag panghinaan ng loob kapag nahaharap tayo sa malalaking problema at suliranin sa buhay at sa pagnanais nating baguhin ang ating sarili.  Huwag tayong mawalan ng pag-asa kapag sa harap ng maraming pagkabigo.  Huwag tayong masadlak sa kadiliman sapagkat may liwanag na naghihintay sa Muling Pagkabuhay ni Kristo!  Magbagong anyo tayo katulad ni Kristo.  Ang magbagong-anyong tulad niya ay maging katulad niya!

PAGLABAN SA TUKSO: Reflection for 1st Sunday of Lent Year C - March 6, 2022 - LENTEN SEASON - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Ang Kuwaresma ay ang apatnapung araw na paghahanda natin para sa pagdiriwang ng Misteryo Paskuwa ni Jesus: ang kanyang paghihirap, pagkamatay at muling pagkabuhay.  Ngunit hindi lang ito mga araw ng paghahanda.  Ito rin ay mga araw ng pagdidisiplina sa ating sarili sapagkat "malakas ang ating kalaban".  Sa katanuyan ang Kuwaresma ay maaring tawaging "taunang pagsasanay sa pagiging mabuting Kristiyano."  Pansinin na sa Panahon ng Kuwares-ma tayo ay hinihikayat na magdasal, mag-ayuno at magkawangga.  Sinasanay natin ang ating mga sarili sa tatlong gawaing ito upang mailayo natin ang ating sarili sa kasalanan at nang sa gayon ay mapalapit naman tayo sa Diyos.  Hindi ba't ito ang ibig sabihin ng pagiging mabuting Kristiyano?  Pagtatakwil sa kasalanan at pagsampalataya sa Diyos na siyang ipinangako natin sa binyag.  Ano bang malakas na kalaban ang ating pinaghahandaan?  Walang iba kundi ang TUKSO ng demonyo na mahirap tanggihan o labanan kapag ito ay nasa atin ng harapan.

May kuwento na minsan ay may isang pastor na namasyal sa mall.  May nakita siyang magandang babae. Nagdasal siya sa Panginoon na sana ay iadya siya sa tukso. "Anak, ipikit mo ang iyong mga mata" sabi ng isang mahiwagang tinig. Sinunod naman niya ngunit pagkadilat niya ay may dumaan na naman sa kanyang babaeng balingkinitan ang katawan  Muling siyang nagdasal at muli niyang narinig ang mahiwagang tinig na "Anak, ipikit mo uli ang iyong mga mata." Paglipas ng ilang sandali, sa di kalayuan, ay nakita niyang papalapit ang isang seksing babae na naka-micro-mini, seksi, tisay at ubod ng ganda.  Hindi na niya nakuhang magdasal at nagsabi na lamang ng "Lord, puwede ba, pikit mo muna ang iyonng mata?"   

Ang tao talaga, madaling bumigay sa tukso!  Likas sa tukso ang lumapit. Lalapit at lalapit ito sa atin hanggang mahalina niya tayo sa paggawa ng kasalanan.  Kaya nga't mali ang sinasabi ng kantang "O tukso layuan mo ako!" sapagkat kailanman ay hindi lumalayo ang tukso sa atin.  Sa halip tayo ang dapat na lumayo dito!  Tama nga ang kasabihang "Kung ayaw mong SUNDAN ng TUKSO, wag kang UMARTE na parang INTERISADO!"

Si Hesus nga na anak na ng Diyos ay nilapitan din ng tukso.  Ang malaking pagkakaiba lang ni Hesus sa atin ay alam niya kung paano labanan at pagtagumpayan ang tukso. Dalawang paraan ang ginamit ni Hesus na maari din nating gamitin lalo na ngayong panahon ng Kuwaresma para mapagtagumpayan ang tukso: ang PANALANGIN at PAG-AAYUNO.  Nanatili si Hesus sa ilang upang paghandaan ang nalalapit niyang misyon: Ang pagpapahayag ng Mabuting Balita! Apatnapung araw at gabi ang ginugol niya sa panalangin at pag-aayuno. Ang panunukso ng diablo ay nangyari nung panahong lubhang napakahina na ng katawan ni Hesus. Ngunit sa kahinaan ng kanyang katawan ay naroon naman ang kalakasan ng kanyang espiritu na pinatatag ng panalangin at pag-aayuno.  

Tayo rin ay pinagsasamantalahan ng diyablo sa mga oras na tayo ay mahina.  Ang tanging makapagpapalakas sa atin ay panalangin at pag-aayuno o paggawa ng sakripisyo tulad ng ginawa ni Jesus.  Sa apatnapung araw na ito ng paghahanda para sa pagdiriwang ng Kapistahan ng Muling Pagkabuhay ni Hesus ay palalimin natin ang ating buhay panalangin at sanayin natin ang ating sarili sa paggawa ng mga sakripisyo.  Tapatin natin ang ating mga sarili at tanungin: "Ilang oras ba ang ginugugol ko sa pagdarasal sa isang araw?"  Magugulat tayo na kakaunti kung ikukumpara natin sa ibang gawain ang ginugugol natin sa pagdarasal.  At lalo na siguro ang paggawa ng sakrispisyo dahil hindi natural sa ating pagkatao ang hanapin ang kahirapan at yakapin ito.  Mas nais natin ang buhay na masaya, magaang at maaliwalas!   Tingnan natin dalawang gawaing ito:

Una ay ang pagdarasal.  Ito ay ang paglalaan natin ng oras para sa Diyos.  Sa pagdarasal ay binibigyan natin ang Diyos ng puwang sa ating maabalang pamumuhay.  Ano ang prating dahilan natin paghindi tayo nakapagsimba? "Nawalan po ako ng oras sa dami ng aking ginagawa!" Ngunit kung iisipin ay hindi naman dapat tayo nawawalan ng oras para sa pagdarasal sapagkat hindi naman nababawasan ang ating ginagawa magsimba man tayo o hindi.  Ang problema marahil ay ang ating "priorities" o pinahahalagahan sa buhay.  Kung talagang mahalaga sa  'yo ang panalangin ay maglalaan ka ng oras para dito. Ang panalangin ay hindi lamang pakikipag-usap sa Diyos. Ito rin ay pakikinig sa Kanya. Madalas kapay ag nagdarasal tayo ay tayo parati ang nagsasalita. Bakit hindi naman nating subukang ang Diyos ang magsasalita sa atin? Magandang ugaliin na sa maraming kaabalahan natin sa buhay ay binibigyan natin Siya ng puwang para mangusap sa atin.

Pangalawa ay pag-aayuno na isang paraan ng pagsasakripisyo. Pag-ibayuhin natin ang paggawa ng sakripisyo upang madisiplina ang katawan.  Hindi kinakailangang malaki: simpleng pagbawas sa panonood ng mga bagay na nakapagbibigay sa atin ng kasarapan sa buhay tulad ng pagkain, libangan, hilig o bisyo.  Kapag gumagawa tayo ng pag-aayuno o abstinensiya ay tinatanggihan natin ang kasarapan ng katawan at dahil d'yan ay napapalakas ang ating kaluluwa.  Ngunit hin lang nito napapalakas ang ating kaluluwa, nagiging banal din tayo kapag tayo ay gumagawa ng sakripisyo. Sa katunayan ay ito ang kahulugan ng pinanggalingan ng salitang sacrifice sa latin:  "sacrum facere" na sa ingles ay "to make holy".   Ang paggawa ng sakripisyo ay maghahatid sa atin sa kabanalan!

At anung uring pag-aayuno ang maari kong gawin ngayong Kuwaresma?  May kakaibang panukala ang ating butihing Santo Papa, Pope Francis tungkol dito:  

      "Fast from hurtin words and say kind words.

        Fast from sadness ang be filled with gratitude.

        Fast from anger ang be filled with patience.

        Fast from pessimism amd be filled with hope.

        Fast from worries and trust in God.

        Fast from complaints and contemplate simplicity

        Fast from pressures and be prayerful.

        Fast from bitterness and fill your heart with joy."

  'Wag na nating hintayin pang kumatok ang tukso sa pintuan ng ating puso, patuluyin at pagkapehin! Huwag natin siyang bigyan ng pagkakataon na aliwin tayo. Sa pamamagitan ng pagsasakripisyo at panalangin ay mapagtatagumpayan natin ang anumang pang-aakit ng diyablo!  At dahil diyan ay mas madali nating masasamahan si Jesus sa ating paglalakbay sa panahon ng Kuwaresma.

TRUTH SEEKERS: Reflection for 8th Sunday in Ordinary Time - Year C - February 27, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Paano ba nakikita ang kalooban ng isang tao?  Ang sagot ay... sa pamamagitan ng kanyang mga salita.  May kapangyarihan ang salita! Sa pagbukas ng bibig ng isang tao ay malalaman natin ang nilalaman ng kanyang puso.  Kung panay pagmumura, pagsisinungaling, kalaswaan, panlalait at paninira ang lumalabas sa kanyang bibig ay huwag nating asahang maganda ang kanyang pagkatao!  

May kuwento na noong taong 2019, isang malaking barko, isang inter-continental ship ang naaksidente papalubog sa gitna ng dagat.  Sakay-sakay nito ang mga dalawampu't tatlong presidente ng iba't ibang bansa na dumalo sa isang world summit.  Inihanda ang isang malaking life-boat para sa kanila ngunit sa kasawiang-palad ay dalawampu lamang ang kaya nitong isakay.  Ibig sabihin, kinakailangang magparaya ang tatlo sa kanila upang mailigtas ang dalawampu.  Naunang nag-volunteer ang presidente ng Spain. Tumayo siya at sumigaw ng "Viva Espana!"  sabay talon sa dagat.  Sumunod na nagtaas ng kamay ang presidente ng Estados Unidos, si Pres. Trump,  at sumigaw siya ng "Long live America!"  at sabay talon sa dagat.  At siyempre, papahuli ba naman ang ating mahal na presidente?  Nakangisi siyang tumayo at sumigaw ng "Mabuhay ang Pilipinas!"  Sabay tulak sa presidente ng North Korea! Sigaw ang mga tao sa barko ng "Wow Rodi lodi... ang lakas ng werpa! SAKALAM... PETMALU!!!" May nagtanong sa kanya... bakit hindi presidente ng China ang tinulak mo?  "Ba't ko gagawin yon e BFF ko yun!" hehehe...  Kuwento lang mga kapatid.  Kayo na ang bahalang umunawa!  Pero, may katotohanan nga ang sabi ni Jesus na ang bawat isa ay nagsasalita mula sa kung ano ang nasa puso niya. "... out of the abundance of the heart the mouth speaks." (Luke 6:45)

Ito ang sinasabi sa unang pagbasa sa Aklat ni Sirach: "The fruit of a tree shows the care it has had; so too does a man’s speech disclose the bent of his mind."  Kaya wag muna nating purihin ang tao bago natin siya pakinggan.  Tandaan natin na masusuri natin ang isang tao sa kanyang pagsasalita.  Ito rin ang sinasabi sa Ebanghelyo: "A good man produces goodness from the good in his heart; an evil man produces evil out of his store of evil. Each man speaks from his heart’s abundance."  

Nagpapatuloy sa ngayon ang pangangampanya ng mga kandidato sa darating na eleksiyon.  Hindi ugali ng Simbahan na mag-endorso ng mga kandidatong dapat nating iboto.  Ang sinabi ng Simbahan ay maging mapanuri tayo sa pagpili ng ating mga magiging pinuno.  Pakinggan natin ang ang pananalita ng mga kakandidato dahil makikita natin dito ang kanilang pagkatao.  Dahil sa pagsasalita ay mailalahad nila ang kanilang saloobin at plataporma para sa ating bayan.  Hindi masama ang makipagdebate sapagkat masusukat natin dito ang nilalaman ng kanilang puso at ang mga paniniwala nila.  May mga kandidatong umiiwas sa debate.  Kampante na sila sa mga pakamay-kamay at pasayaw-sayaw sa enteblado.  Pero paano natin malalaman ang kanilang saloobin kung hindi sila magpapaliwanag ng kanilang pinaninindigan? Totoo na mahalaga ang gawa kaysa salita.  "Action speaks louder than voice!"  Pero paano natin malalaman ang kanilang pananaw para sa ating bayan kung mas pipiliin nilang tumahimik na lang?  Kung marumi ang pag-iisip ng isang tao, kahit na gaano pagkaingat-ingatan ang pagbuka ng kanyang bibig, madudulas at madudulas din siya!  

Sa ganang atin naman, bilang mga Kristiyano, ay hinihimok tayong ingatan ang ating pagsasalita at ating pag-iisip.  Magkaroon tayo ng malinis at tuwid na pag-iisp ng sa gayon ay magagawa nating magsabi sa iba ng kanilang kamalian na dapat itama. Kung hindi ay magiging hipokrito tayo tulad ng sabi ni Jesus: "Hypocrite, remove the plank from your own eye first; then you will see clearly enough to remove the speck from your brother’s eye."  Katulad din yan ng kanta ni Rico J:  "Bago mo linisin ang dungis ng yong kapwa, hugasan ang yong putik sa mukha!"  Magagawa natin yan kung may malinis tayong pag-iisip at pananalita.  

Paano natin malilinis ang kalooban natin?  Paano natin maayos ang ating puso at damdamin?  Una, huwag nating pasukan ng dumi ang ating kalooban.  Dumadaan ito sa 'ting mga mata at tainga kaya bantayan natin ang ating nakikita at naririnig.  Pangalawa ay alamin natin ang katotohanan.  Wag tayong makinig sa sabi-sabi ng iba.  Wag tayong mabuhay sa kasinungalingan.  Wag tumangkilik sa mga fake news!  Pangatlo, matuto tayong magpatawad o magpaumanhin kung may masama tayong karanasan sa ibang tao sa halip na magkimkim tayo ng galit at sama ng loob. Tandaan natin na ang magpatawad ay nakabubuti hindi lang sa taong pinatawad kundi sa tao ring nagpapatawad.  At panghuli, piliin natin na isipin ang mga bagay na mabuti.  Kung magagandang bagay ang nasa loob natin, magagandang pananalita ang lalabas sa ating bibig.  Ang sabi ni San Pablo sa kanyang Sulat sa mga taga Efeso: "Let no corrupting talk come out of your mouths, but only such as is good for building up, as fits the occasion, that it may give grace to those who hear." 

Nais ko sanang bigyan pa ng pansin ang pangalawa:  alamin ang katotohan!  Noong nakaraang pagdiriwang ng ika-36 na anibersaryo ng EDSA PEOPLE POWER ay kasabayang naglabas ang ating mga obispo ng "pastoral letter" na pinamagatang "The Truth Will Set You Free" hango sa ebanghelyo ni San Juan (Jn 8:32). Sa anong kadahilanan? Sapagkat nababahala ang mga pastol ng ating Simbahan sa paglaganap ng "Pandemya ng Pagsisinungaling."  Sobrang dami na kasi ng mga kasinungalingang kumakalat sa internet.  Mag-ingat ka at baka isa ka na sa mga nabibiktima nito.  Kung minsan ang bilis nating naniniwala sa mga nababasa natin sa Facebook, o napapanood sa YouTube at Tiktok! Paniwalang-paniwala tayo na totoo ang ating mga nakikita at naririnig at hindi natin namamalayang nabiktima na pala tayo ng fakenews!  

Kaya nga ang panawagan ng ating mga obispo ay isang masusing pagsusuri ng ating mga sarili: "Let us examine ourselves. Perhaps, we too, sow the virus of lies. which spreads wildly and numbs our consciences.  This virus paralyses our capacity to recognize God, respect truth and goodness."  Kaya nga't sa praktikal na pamamaraan ay tinatawagan tayo ng Simbahan na sanayin ang ating sarili sa pagtangkilik sa katotohanan at iwasan natin ang pagsisinungaling!  Ang sukatan ng pagiging mabuting tao ay ang kanyang pagiging totoo sa salita at gawa!  Huwag nating ituring na maliit na bagay ang pagsisinungaling sapagkat ang sabi nga ay ang kapatid ng sinungaling at magnanakaw!  Ang nais lang naman ng ating mga obispo na gawin natin ay saliksikin ang katotohanan: "Let us diligently seek the truth that we may do what is right ang avoid evil."  

Tandaan natin na makapangyarihan ang salita.  Ngunit ang salitang ito ay dapat nababatay sa katotohanan at hindi kasinungalingan.  Mamuhay tayo sa katotohanan sa salita at gawa!

UNCONDITIONAL LOVE: Reflection for 7th Sunday in Ordinary Time Year C - February 20, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Tayo pa rin ay nasa "Buwan ng Pag-ibig" at marahil magandang kamustahin natin ang ating relasyon sa isa't isa.  Ano na ba ang relationship status mo?  Sa facebook ay makikita pa ang mga status tulad ng single, married, in a relationship, it's comlplicated at nadagdagan pa ito ng engaged, married, widowed, separated, divorced, in civil union, in a domestic relationship.  Isama na natin ang mga kakaibang jejemon relationship tulad ng MOMOL (Make Out Make Out Lang), MOMOX (Make Out Make Out Extreme), HOHOL (Hang Out Hang Out lang) COCOL (Coffee Coffee Lang) MU (Mutual Understanding?  Hindi... MU for Malanding Ugnayan! hehehe... 

Anuman ang relationship status mo, ang mahalaga pa rin ay ang madama mo na may nagmamahal sa 'yo.  Kapag ako ay gumagawa ng panayam para sa kasal ay labis kong kinaaaliwan ang bahagi na kung saan ay nagtatanong ako ng mga hypothetical questions. Nagsisimula ito sa katagang "kung saka-sakaling bago kayo ikasal ay matagpuan mo na ang asawa mo ay...  itutuloy mo pa ba ang kasal?"  Halimbawa:  may anak na siya sa iba, isa siyang drug addict, lasenggo, sexually pervert, bakla na may karelasyong lalaki, o tomboy na may karelasyong babae, manyakis... May mga ilan na ang sagot sa lahat ay "Opo Father..."  Kapag tinanong ko kung bakit n'ya pa rin papakasalan, ang sagot sa akin ay "kasi Father, mahal na mahal ko s'ya!"  

Naisip ko tuloy na kung ganito tayong mga tao mag-isip ay paano pa kaya ang Diyos?  Mahal na mahal tayo ng Diyos at ang pagmamahal na ito ay walang pagtatangi.  Ibinigay ng Diyos ang kanyang bugtong na Anak upang matubos ang lahat sa pagkakasala.  Nag-alay ang Anak ng Diyos ng kanyang buhay sa krus upang tayo ay maligtas sa ating pagkakaalipin sa kasalanan.  Ang kanyang pagmamahal ay para sa lahat,  walang kundisyon, walang limitasyon. "Mahal kita, maging sino ka man..." ang sabi nga ng linya ng isang awit.  Ang pagmamahal na ito ay ang tinatawag nating "unconditional love" na patuloy niyang ipinadadama sa ating mga makasalanan.  Mas malaki ang pagkakasala mas malakas dapat nating madama ang pag-ibig ng Diyos!  Dito ay makikita natin ang malaking pagkakaiba ng pag-ibig ng Diyos sa pag-ibig ng tao.  Para sa Diyos ang pag-ibig ay hindi lang feeling kundi willing.  Ginusto ng Diyos na mahalin niya tayo sa kabila ng ating pagiging makasalanan.  

Kaya nga't ang sinabi ni Hesus na: ''...Love your enemies, do good to those who hate you, bless those who curse you, pray for those who mistreat you!" ay hindi imposible kung pagbabatayan natin ang pamantayan ng Diyos sa pagmamahal.   At para bigyan ito ng malinaw na paglalarawan ay sinabi niyang ibigay mo ang kanang pisngi kapag sinampal ka sa kaliwa na alam natin mas masakit.  Ibigay mo na rin ang balabal mo pag hiningi ang iyong baro!  Ang ibig sabihin ng Panginoong Jesus ay "go the extra mile" kung tayo ay magmamahal.  Isang magandang paalala sa ating mundong unti-unting niyayakap ang kultura ng kamatayan: poot, karahasan at paghihiganti.  Kaya hindi siguro mahinto ang kaguluhan sa ating palagid.  Totoo ngang "An eye for an eye will make the whole world blind" (Indira Gandhi).  Kaya ang sunod na paalala ng Panginoon ay: "Be merciful, just as your Father is merciful... Forgive and you will be forgiven!"  

Sana ay matuto rin tayong magmahal katulad ni Kristo na ang panukat ng pagmamahal ay ang magmahal na walang panukat. May mga tao ka bang hanggang ngayon ay nagdadala sa iyo ng sama ng loob?  Tumahimik ka sandali. Alalahanin mo ang kanilang mga mukha.  Subukan mong magpatawad mula sa iyong puso.  Isama mo sila sa iyong panalangin sa Misang ito.  Kapag nagawa nating umunawa at magpatawad ay babalik din sa atin ang pagpapala ng "siksik, liglig at nag-uumapaw!"  "Give, and gifts will be given to you; a good measure, paced together, shaken down, and overflowing, will be poured into your lap!"  

ANG TUNAY NA MAPAPALAD: Reflection for 6th Sunday in Ordinary Time Year C - February 13, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Advanced Valentines Day sa inyong lahat!  Bukas ang Araw ng mga Puso... Feb 14.  Pero may nagsabi sa akin na ang Valentines daw ay hindi 2-14.  Kundi ito ay 3-16.  Hindi nito tinutukoy ang petsang March 16 kundi ang nakasulat sa Ebanghelyo ni San Juan, 3:16.  Ito daw ang tunay na kahulugan ng Valentines:  "Sapagkat gayon na lamang ang pag-ibig ng Diyos sa sangkatauhan, kaya't ibinigay niya ang kanyang kaisa-isang Anak, upang ang sinumang sumampalataya sa kanya ay hindi mapahamak, kundi magkaroon ng buhay na walang hanggan." Sa ingles ay mas makikita natin ang VALENTINE sa talatang ito... literally!  

Totoo nga naman, ang tunay na pag-ibig ay "sacrificial love" at ito ay ipinakita ng Diyos Ama sa pagbibigay ng kanyang bugtong na Anak.  Ang Anak na ito ng Diyos ang nag-alay ng kanyang buhay sa krus dahil itinuring n'ya tayong lahat na kaibigan!  Walang siyang kundisyong ibinigay sa kanyang pagmamahal.  Minahal niya hindi lang ang mabubuti ngunit kahit na rin ang mga masasama... hindi lang ang mga banal ngunit gayun din ang mga makasalanan.  Ang pag-ibig ng Diyos ay unconditional love.  Ito rin ang pag-ibig na ninanais ng Diyos na sana ay maipadama natin sa iba.  Ang mga taong marunong magpakita nito ay ang mga taong tunay na "mapapalad."  

Ano ba ang ibig sabihin ng pagiging mapalad sa mata ng Diyos?  Ang binasa nating Ebanghelyo ngayon ay ang tinatawag nating "The Beatitudes" o ang Mga Mapapalad.  Sa pamantayan ng mundo ay tila baga katawa-tawa ang mga salitang binitiwan ng Panginoong Jesus.  Ganito kasi mag-isip ang mga taong makamundo: Kaaw-awa ang mga nagdadalamhati.  Kaaw-awa ang mga mahihirap. Kaawa-awa ang mga nagugutom... Sapagkat ang sukatan ng mundo ay kung ano ang meron ka ang siyang magpapaligaya sa 'yo!  Ngunit iba ang pag-iisip ng Diyos.  Para kay Jesus: mapalad ang mga dukha.  Mapapalad ang ma nagugutom.  Mapapalad ang mga tumatangis...  Parang namang katawa-tawa naman ata mag-isip ang Diyos! Ngunit kung ating pag-iisipan ng malalim at itataas mo ang iyong pang-unawa sa pamantayang makamundo ay matatanto mong tama ang tinatawag ni Jesus na "Mapapalad."  Sapagkat ang kaligayahan ng mga taong kawawa sa mata ng mundong ito ay ang pagtitiwala sa Diyos na kanilang tanging mapanghahawakan.  

At ito nga sinabi ni Propeta Jeremias sa unang pagbasa: "Ngunit maligaya ang taong nananalig sa Poon, pagpapalain ang umaasa sa kanya. Ang katulad niya'y halamang nakatanim sa tabi ng batisan, ang mga ugat ay patungo sa tubig; hindi ito manganganib kahit dumating ang tag-init, sapagkat mamamalaging luntian ang mga dahon nito, kahit di umulan ay wala itong aalalahanin; patuloy pa rin itong mamumunga."   Hindi ba't napakapalad ng gayong mga tao?

Lagi nating pakatandaan na hindi ang mundong ito ang sukatan ng ating pagiging mapalad sapagkat ang kaligayahang ibinibigay ng mundo ay panandalian lamang at may katapusan.  Sa mundong ito ay binibigyan lamang tayo ng dalawang pagpili.  Ang magpakabuti o maging masama. Ang maging masaya o malungkot.  Ang magmahal o manghamak ng kapwa.  Ang sumuway sa mga utos ng Diyos o maging masunurin.  Nasa atin ang pagpili kung nais ba nating maging mga taong mapapalad o sawimpalad sa ating buhay.

Ang panahong ito ng pandemya ay nagbibigay sa atin ng pagkakataon upang ipakita kung kaya ba nating maging "mapapalad."  At tulad ng anumang pagsubok ay inilalabas nito sa tao ang mabuti at ang masama sa kanya.  Sino ba ang mga taong tunay na masasaya? Hindi ba't ang mga taong sa kabila ng kanilang hikahos na pamumuhay ay nagawa pang tumulong sa iba?  Bumabalik sa isipan ko yung mga oridnaryong taong nagbigay sa mga "community pantries" sa kabila ng kanilang kakulangan sa buhay. Mababakas mo sa mga mukha nila ang tunay na kaligayahan.  Malaking kabaliktaran naman sa mga taong nagsamantala at gumamit sa pandemyang ito upang magkamal ng kayaman, hindi ba't sila ang nahaharap ngayon sa patong-patong na kaso na isasampa sa hukuman?  

Magmahal tayo na may kasamang sakripisyo.  Magmahal tayo kahit na nangangahuugan ito na masasaktan tayo sa ating pagbibigay.  Magmahal tayo kahit na may kasamang sakit at paghihirap. 

Kaya nga't para sa isang Kristiyano, ang simbolo ng pag-ibig ay hindi ang puso kundi ang krus. Bakit?  Sapagkat ang puso ay tumitigil sa pagtibok, samantalang ang nakapako sa krus ay PATULOY SA PAGMAMAHAL.  "The measure of love is to love without measure!" At ito ang pakahulugan ng pagiging tunay na mapalad.   

MAMAMALAKAYA NG MGA TAO: Reflection for 5th Sunday in Ordinary Time Year C - February 6, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Mayroong kwentong pabula (fable) tungkol sa tatlong magkakaibigang manok, baka at baboy na naglalakad sa kalsada at nakakita sila ng isang batang pulubi na buto't balat ang katawan.  Naawa sila at nangako silang tutulungan ang bata at magbigay ng maaari nilang ibahagi sa bata.  Sabi ng manok... "ako nangangakong magbibigay ng aking itlog araw-araw!"  Ang sabi naman ng baka... "ako naman nangangakong magbibigay ng aking gatas tuwing umaga!"  At natahimik ang baboy.  Naisip niya: "Wala akong itlog na maibibigay.  Lalo namang hindi siya umiinom ng gatas ng baboy... anong ibibigay ko?"  Ang sabi niya sa dalawang kaibigan.  "Hindi ko kayang magbigay ng itlog at gatas pero may maibibigay ako na kapag ginawa ko ay katapusan ko na!  Puwede kong ibigay ang aking buong PAGKABABOY!"  

Ang tawag sa ganyang uri ng pagbibigay ay "total commitment". Ito rin ang ipinakita ng mga unang alagad ni Jesus, ang mga mangingisdang sina Simon, Juan at  Santiago. "Nang maitabi na nila ang kanilang mga bangka, iniwan nila ang lahat at sumunod kay Jesus." Siguradong hindi naging madali sa kanila ang iwan ang kanilang pamilya at kabuhayan upang sundan ang isang karpentero ng Nazareth. Walang kasiguraduhan ang naghihintay sa kanila sa pagsunod kay Jesus ngunit nagawa nilang isuko ang lahat para lamang sundan Siya. 

Ang pagtawag na ito ay nangangailangan ng agarang pagtugon sa kabila ng ating kakulangan at hindi pagiging kaapat-dapat.  Tulad ito ng pagtawag kay Propeta Isaias sa unang pagbasa. "Narinig ko ang tinig ng Panginoon,'Sino ang aking ipadadala? Sino ang aming susuguin?' Sumagot ako, 'Narito po ako. Ako ang isugo n'yo!"  Nagpapatuloy ngayon ang pagtawag na ito sa mga hinirang ng Diyos na nag-alay ng kanilang buhay sa paglilingkod.  Nabiyayaan ang Simbahan ng mga kalalakihan at mga kababaihan na nagtalaga ng kanilang sarili upang maging mamamalakaya ng Panginoon.  Ngunit sa kasalukuyan, sa paglipas ng panahon at mabilis na pagbabago ng kultura a teknolohiya, ay unti-unting nababawasan ang bilang ng mga taong ito.  Nangangahulugan ito ng mas malawakang pagtawag at pagtugon.

Sa pagdiriwang natin ng ika-500 taon ng ating pananampalatayang Kristiyano ay pinaalalahanan tayo na tayong lahat ay tinatawag din ng Panginoon.  Ang pagtawag ni Jesus sa mga unang alagad ay pagtawag din para sa ating lahat. Hindi lamang ito para sa mga pari, relihiyoso o mga madre.  Ito ay pagtawag sa ating lahat sapagkat tayong lahat ay hinirang ng Diyos bilang kanyang mga alagad!  Lahat tayo ay ipinadadala ng Diyos at isinusugo Niya upang magbigay saksi tungkol sa kabutihan ng Diyos at sa Kanyang biyayang pagliligtas.  Ito ang paalala sa atin ng turo ng ating Simbahan:  "Incorporated into Christ's Mystical Body through baptism, and strengthened by the power of the Holy Spirit through confirmation, the laity are assigned to the apostolate by the Lord himself."  

Ito ang kahulugan ng ating pagiging "mamamalakaya ng tao".  Lahat tayo ay may pananagutang maging "misyonero" para sa iba.  Kaya nga ang tawag sa taong ito ay YEAR OF MISSIO AD GENTES.  Ang ating misyon ay para sa mga tao, para sa ating kapwa, para sa bawat isa!  At hindi mo kinakailangang lumayo upang maisakatuparan ito.  Kung ikaw ay may pamilya ay doon ka ipinapadala ng Diyos. Kung ikaw ay nag-aaral ay ipinapadala ka naman sa iyong paaralan. Kung ikaw ay manggagawa ay ipinapadala ka naman sa lugar na iyong pinagtatrabahuhan.  Ibig sabihin ay walang dahilan upang hindi mo magampanan ang pagiging alagad ni Kristo.  Kailan ka huling gumawa ng kabutihan para sa iba sa ngalan ng Diyos?  Nagawa mo na bang magsalita o magbahagi ng tungkol sa Diyos sa iyong kapwa?  

Isang malaking hadlang para maisakatuparan ang  misyong ito ay ang pag-iisip lamang sa ating sarili. Ito ang dapat nating iwaksi at iwanan kung paanong iniwan ni Pedro at ng mga unang alagad ang lahat-lahat.  Sa kabila ng ating kakulangan ay mas tumitingkad ang kapangyarihan ng Diyos na siyang nagpupuno sa ating pagkukulang.  

Kung nababatid natin ito ay maiintindihan natin na ang misyong ibinigay sa atin ay hindi lamang para sa ating sarili kundi ito ay para sa Diyos.  Tayong lahat ay tinatawagang "manghuli ng mga tao" para sa Kanya sa pamamagitan ng ating mabuting halimbawa at pagsaksi bilang mga tunay na Kristiyano.

TUNAY NA PROPETA: Relection for 4th Sunday in Ordinary Time Year C - January 30, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Ayaw na ayaw nating makarinig ng "bad news."  Sino nga ba naman ang may gusto nito?  Kaya nga sa misa ang pinahahayag ay ang "Mabuting Balita" o "Ebanghelyo" ng Panginoon.  Sa ating buhay mas katanggap-tanggap ang mabuting balita kaysa masamang balita.  

"Isang mister ang nagsabi sa misis niya, na kapag-uuwi siya ng bahay ay huwag na siyang sasabihan ng "badnews" o anumang problema.  Isang araw, pag-uwi ni mister sa bahay, sinabi niya kaagad sa kanyang aligagang misis, na tila baga may nais na mahalagang sasabihin,  "Ohh, 'yung pinag-usapan natin ha? Walang sasabihing bad news na dapat sasalubong sa akin. Hapong-hapo na ako sa maghapong trabaho." Sagot ng misis: "Alam ko ang bilin mo... Walang badnews di ba?" Tahimik namang nakinig si mister.  "Mahal, di ba apat yung anak natin? Good News... isa sa kanila ay negative sa Omicron!" pagbabalita ni misis."  

Ang mga propeta sa Bibliya ay tagapagdala ng mensahe ng Diyos sa mga tao.  Marami sa kanila ay hindi tinanggap ng kanilang mga kababayan sapagkat ang kanilang dala-dalang mensahe ay lagi nilang itinuturing na "badnews" para sa kanila.  Sa unang pagbasa ay nakita natin ang pagtawag ni Propeta Jeremias at ang pagsusugo sa kanya ni Yahweh. "Bago ka ipinaglihi, kilala na kita. Bago ka ipinanganak, itinalaga kita sa akin upang maging propeta sa lahat ng bansa."  Kasama sa pagtawag na ito ay ang pagsalungat na kanyang haharapin mula sa mga tao. Gayunpaman, wala siyang dapat ipangamba sapagkat mananaig pa rin ang kapangyarihan ng Diyos.  "Magpakatapang ka: humayo ka at sabihin mo sa kanila ang lahat ng iuutos ko. Huwag kang matatakot sa kanila ngayon... Hindi ka nila matatalo sapagkat ako ang mag-iingat sa iyo. Akong Panginoon ang nagsasabi nito."

Ito rin ang paniniwala ni Jesus bago pa siya mangaral sa kanyang mga kababayan.  Alam n'yang hindi magiging maganda ang pagtanggap sa kanya:  "Tandaan ninyo: walang propetang kinikilala sa kanyang sariling bayan!" At narinig nga natin na hindi siya kinilala ng kanyang mga kababayan. Hindi nila matanggap ang mga pananalitang binitiwan ni Jesus at nagtangka pa silang patayin siya dala ng kanilang matinding galit sa kanya!  

Magpahanggang ngayon ay patuloy pa rin ang mga propeta sa kanilang tungkulin na ipahayag ang kalooban ng Diyos kahit na ito ay hindi maganda sa pandinig ng mga tao.  Ang Simbahan ay may taglay na tungkuling magpahayag ng katotohanan sapagkat taglay nito ang pagiging isang propeta.  Kapag lumalapit na ang eleksiyon ay laging nakakatanggap ang Simbahan ng kritisismo kapag nagpapangaral na siya tungkol sa tamang pagpili ng mga kandidato.  Ang sasabihin agad ay "Ayan... namumulitika na naman ang Simbahan!"  Kapag nangangaral na siya tungkol sa kasamaan ng pagnanakaw, korapsiyon at maling pamamalakad ng pamahalaan ay sasabihin ng ilan na nangingialam ang Simbahan o sumasawsaw na naman sa usaping panlipunan.  Nalala ko ang sinabi ng ating mga obispo noong kasagsagan ng War on Drugs, nung taong 2019, na kung saan ay kaliwa't  kanan ang tokhang at extra-judicial killing: 

“As bishops, we have no intention of interfering in the conduct of State affairs. But neither do we intend to abdicate our sacred mandate as shepherds to whom the Lord has entrusted his flock. We have a solemn duty to defend our flock, especially when they are attacked by wolves(!) We do not fight with arms. We fight only with the truth. Therefore, no amount of intimidation or even threat to our lives will make us give up our prophetic role, especially that of giving voice to the voiceless. As Paul once said, ‘Woe to me if I don’t preach the Gospel!'"  

Sa katunayan, tayong lahat din ay dapat maging propeta lalo na ngayong kasalukuyang panahon na kung saan ay laganap ang "false o fake news" at panlilinglang na ikinakalat lalo na sa social media. Ang iba sa atin ay agad-agad nagpapaniwala sa mga napapanood sa Youtube o nakikita sa Facebook at hindi man lamang pinag-iisipan kung totoo ba ito.  Lalo ngayong panahon ng eleksiyon, sangkatutak na kasinungalingan ang pinapakalat sa mga internet at madali tayong mabibiktima kung hindi tayo mag-iingat!  Nangyari na ito dati at maaaring mangyayari na naman ngayon kung hindi tayo matututo sa pagkakamali ng nakaraan.  

Matapang nating salungatin ang mga kamaliang ating nakikita.  Ito ang ibig sabihin ng pagiging isang propeta.  Ang bawat isa sa atin ay tinanggap ang misyon ng pagiging propeta noong tayo ay bininyagan.  Pagkatapos nating mabuhusan ng tubig sa ating ulo tayo ay pinahiran ng langis o "krisma".  Nangangahulugan ito ng pagtanggap natin ng misyon na maging pari, hari at propeta katulad ni Jesus.  Ibig sabihin, tayong lahat ay dapat na maging tagapagpahayag ng katotohanan ayon sa turo ni Jesus.  Hindi lang ito gawain ng mga obispo, pari , mga relihiyoso o relihiyosa.  Ito ay misyon para sa lahat na ipinagkatiwala sa ating lahat. Bilang isang "Propetang Simbahan" ay dapat na tahasan natin itong tinututulan at hindi sinasang-ayunan ang kasamaang ating nakikita sa ating lipunan. 

At naririyan pa rin sa kasalukuyan ang maraming usapin tulad ng divorce, same sex-mariage, abortion, at iba pang social issues .  Kailanman ay hindi sinasang-ayunan ng Simbahan ang mga maling aral kahit siya na lamang mag-isa ang naninindigan dito.  Halimbawa ay ang divorce bill na isinusulong ngayon sa kongreso.  Ang pagsasama ng mag-asawa na pinagbuklod ng Sakramento ng Kasal ay sagrado.  May mga kadahilanang sinasang-ayunan ang Simbahan upang ipawalang bisa ang kasal ngunit nanatili itong matatag sa panininidigang "Ang pinasama ng Diyos ay huwag paghiwalayin ng tao." Ang panghuli ay ang usapin ng abortion na alam naman natin ay tahasang pagpatay. Ang paalala sa atin ay maging tagapagtanggol ng buhay "mula sinapupunan hanggang natural na kamatayan." Ang buhay na ibinigay sa atin ng Diyos ay banal kaya't anumang dahilan upang ito ay kitilin ay labag sa kanyang kalooban.  Ang kahirapan dala ng lomolobong populasyon ay hindi sapat na dahilan upang ikatwiran ang pangangailangan nito.  May ibang paraan pang maaring gawin ang estado upang maibsan ang kahirapan ng mga mamamayan at hindi lamang sa pamamagitan ng pagpatay ng mga walang kamuwang-muwang na mga bata sa sinapupunan.  

Ang hindi pagsang-ayon sa mga ito ay hindi nangangahulugan ng kawalan ng pagmamahal ngunit sa halip ito ay nagpapaalala ng pagtatama ng kanilang kamalian at pagbabalik-loob sa Diyos.  Huwag sanang masaktan ang mga taong iba ang kanilang paniniwala sapagkat bahagi ito ng pagiging propeta nating lahat bilang isang Simbahan...  ang manindigan sa katotohanan!  Ito ang ating Kristiyanong pagsaksi.  Ang tunay na propeta ay nanininigan sa katotohanan kahit mag-isa na lamang siyang nakatayo:  stand for what is right even if you stand alone!  Ang sabi nga isang quote na nabasa ko: "Wrong is wrong even if everyone is doing it. Right is right even if only you are doing it!"  Hindi dapat tayo badnews para sa iba.  Ang Kristiyano ay dapat laging maging "GOODNEWS!"  Tandaan nating lahat na ikaw at ako ay tinatawag ni Kristo na maging tunay na PROPETA.

ANG MABUTING BALITA: Reflection for 3rd Sunday in Ordinary Time Year C - January 23, 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Ang ikatlo na Linggo sa Karaniwang Panahon ay tinatawag nating Sunday of the Word of God.  Akmang akma ito sa buwang ng Enero na kung saan ay naideklara ito bilang Bible Month para sa buong bansa noong Enero 5, 2017 sa pamamagitan ng Proclamation Number 124. Batid natin ang kahalagan ng Salita ng Diyos sa ating buhay kristiyano.  Nagsisilbing ilaw ito upang gabayan ang ating paglalakbay sa mundong ibabaw.  Kaya nga't nararapat lang sigurong ating pahalagahan ang Salita ng Diyos sa ating buhay.  May mga taong ang tawag sa kanilang sa sarili ay "Bible Christians" ngunit nakikita naman nating hindi naaayon sa Salita ng Diyos ang uri ng kanilang pamumuhay.  Nakakalungkot lang na nagagamit ang Salita ng Diyos sa pag-aalipusta ng kapwa na may ibang paniniwala.  Sa halip na pagkakaisa ay pagkakawatak-watak ang idinudulot nito.  Gaano ba kahalaga dapat sa atin ang Salita ng Diyos?

May isang lola na nagbabasa ng Bibliya at habang siya ay nagbabasa ay pinagmamasdan siya ng kanyang apo. Manghang-mangha ang bata sa panood sa kanya.  Lumapit ito at nagtanong: "Lola, alam ko na po ang ibig sabihin ng Biblia!"  Tuwang-tuwa ang matanda at nagtanong: "Ano, yon apo?" Sagot ng bata: "Ang kahulugan ng BIBLE ay nasa limang titik nito: Basic Information Before Leaving Earth! Lola... mamamatay ka na ba?"

Kung ating pag-iisipan ang sinabi ng bata ay may makikita tayong katotohanan.  Marami sa ating mga Kristiyano ay naisasantabi ang Bibilya at hindi na napapahalagahan ito sa ating buhay espirituwal.  May oras ba akong inalalaan sa pagbabasa ng Bibliya? Baka naman may plastic cover pa ang Bibliya kong nabili o kaya naman ay namumuti na sa dami ng alikabok dahil hindi ko nagagalaw sa pinaglalagyan nito!  Kung me tiyaga kang tapusin ang libro ng paborito mong nobela o kaya naman ay wala kang sawa sa pagdodownload at pagbabasa ng mga e-books ay bakit kaya ni isang pahina ng Bibiliya ay hindi mo matagalang basahin?

May ilan sa atin, lalo na sa mga kabataan ngayon, na hindi mo maihihiwalay ang smart phones sa kanilang buhay.  Ikamamatay nila kapag tinanggal mo ito.  Pagtulog at paggising sa umaga ay dapat katabi nila ang kanilang smart phones.  Ano kaya kung ituring nating parang smart phones ang ating Biblia sa bahay?  Sabi nga ng isang post na nakita ko sa FB:  "What if we... carried it with us everywhere?.... turned back to go get it if we forgot it?... checked it for messages throughout the day?... used it in case of emergency?... spent an hour or more using it each day?"  Ang problema, marami sa atin na mas mahal ang cellphone kaysa Bible! Aminin!!!

Ano ba ang Biblia para sa ating mga Krisitiyano? Ang Bibliya ay ang SALITA NG DIYOS!  Ito ang aklat na kung saan ay ipinahayag ng Diyos ang Kanyang pag-ibig at katapatan sa tao sa pagbibigay sa atin ng kaligtasan.  Kaya nga maaaring sabihing ito ang Love Letter ng Diyos sa atin.  Ipinahahayag nito ang kanyang kalooban sa atin kung paanong sa ating Ebanghelyo ay ipinahayag ni Jesus ang Mabuting Balita sa lahat lalong-lalo na para sa mga mahihirap. "Sumasaakin ang Espiritu ng Panginoon, sapagkat hinirang niya ako upang ipangaral sa mga dukha ang Mabuting Balita. Sinugo niya ako upang ipahayag sa mga bihag na sila'y lalaya, at sa mga bulag na sila'y makakikita; upang bigyang-kaluwagan ang mga sinisiil, at ipahayag ang pagliligtas na gagawin ng Panginoon."   

Kaya para sa ating mga Kristiyano ang Biblia dapat ay GOOD NEWS!  Hindi bad news at lalong-lalong hindi fake news!  Sa panahon ngayon ng pandemya ay marahil ay kailangan natin ang mabubuting balita at hindi masasama o mali-maling balita upang mabigyan ang mga tao ng pag-asa.  Kaya nga dapat ugaliin natin ang araw-araw na pagbabasa ng Bibliya!  Maglaan tayo ng oras para dito. Kapag tayo ay nagdarasal, tayo ay nakikipag-usap sa Diyos. Sa pagbabasa ng Bibliya... Siya ang nakikipag-usap sa atin.  Idulog natin sa Diyos ang mga kahirapang nararanasan natin ngayon panahon ng pandemya at humugot tayo ng lakas at pag-asa sa kanyang mga Salita.  Ngunit hindi lang sapat na basahin ang Bibiliya. Mas mahalaga sa pagbabasa ay ang pagninilay sa Salita ng Diyos at ang pagsasabuhay nito. May mga Kristiyanong pahahangain ka dahil kaya nilang banggitin mula sa memorya ang mga kapitulo at bersikulo ng Biblia.  Ang tanong... isinasabuhay ba nila ito?  Saulo mo man ito mula sa unang pahina hanggang sa huli ngunit hindi mo pinagninilayan at isinasabuhay ay para ka lamang "wang-wang" na nag-iingay na walang mabuting nagagawa sa kaligtasan ng iyong kaluluwa at sa kaluluwa ng iba!  

At panghuli, subukan din nating ibahagi ang Salita ng Diyos sa ating kapwa.  Ito ang ating pagiging misyonero sa ating maliit na paraan.  Sa ika-500 Taon ng Pagdiriwang ng Anibersaryo ng ating bansa ay hinihikayat tayong magbahagi.  "We are gifted to give."  Naipahayag sa atin ang Mabuting Balita.  Taas noo nating sinasabing tayo lamang ang Kristiyanong bansa sa Timog-Kanlurang Asia.  Tayo lamang ang nabibiyaan nito.  Kaya't malaki rin ang inaasahan sa ating magbahagi ng mabuting balita ni Kristo.  Ang pananampalatayang mayroon tayo ay regalong galing sa Diyos, at ito rin ang regalong nais Niyang ibahagi natin sa iba.  Kung maraming oras tayong kayang sayangin sa mga walang kuwentang bagay o mga gawain na hindi naman talaga mahalaga, bakit hindi natin gugulin ang ating oras sa pagbabasa ng Salita ng Diyos at pagbabahagi nito.  Sa panahon ngayon na kung saan ay maunlad na ang teknolohiya ay dapat nating isabay ang pagpapahayag ng Salita ng Diyos.  Gamitin natin ang mga makabagong paraan tulad ng internet at social media upang mas marami pa ang marating ng Kanyang Mabuting Balita.  Basahin, pagnilayan, isabuhay at ipamahagi natin ang Salita ng Diyos!  

  

SA KAMAY NG STO. NINO: Reflection for the Feast of Sto. Nino Year C - January 16. 2022 - YEAR OF MISSIO AD GENTES

Ipinagdiriwang natin ngayon ang Kapistahan ng Sto. Nino.  Sa Tondo, na kung saan ako ay lumaki, ang Sto. Nino ang nakagisnan kong Patron bago kami lumipat sa Bo. Magsaysay na sakop na ng Parokya ni San Juan Bosco noong ako ay nasa unang taon ng aking high school.  Tandang-tanda ko pa ang kasiyahan ng kapistahang ito lalo na't ang mga bata ang bida sa mga nakakaaliw na mga palaro na isinasagawa sa mga kalsada sa araw ng pista.  May mga patimpalak at palabas sa mga entablado na kinagigiliwan ng marami sa bisperas ng kapistahan.  Siyempre ang pinakaabangan ng marami ay ang napakahabang street dance na punong-puno ng kulay at ingay!  At higit sa lahat, hindi kumpleto ang pista kung hindi ka magsisiba at sasama sa prusisyon na dala-dala mo ang personal mong imahe ng Sto. Nino.  

Ngunit ngayong kapistahang ito, katulad noong nakaraang taon, ay tahimik na namang magdiriwang ng kapistahan ang mga taga-Tundo.  Walang kainan at inuman sa kalsada, walang street dance, walang mga programa, walang palaro para sa mga bata, walang prusisyon, walang face-to-face na misa... muling ipinagbawal ang mga ito dahil sa banta ng Omicron variant ng Covid.  Patuloy na naman kasing tumataas ang bilang ng mga nagkakaroon nito. Ayon sa latest update, ang sabi sa balita ay umabot na ng 39,004 ang bilang ng mga bagong kaso kahapon, January 15.  Kaya nga hindi imposible na umabot ito ng mahigit 50,000 sa isang buwan.  

Katulad ng debosyon sa Itim na Nazareno, ang Sto. Nino ay debosyong napakalapit sa puso nating mga Pilipino.  Kung iiisipin natin ay nararapat lang sapagkat ang ating pananampalatayang Kristiyano, bilang mga Pilipino, ay naka-ugat sa Sto.  Nino. Bahagi ito ng ating kasaysayan.  Sa katunayan, ito ang unang imaheng ating tinanggap sa mga misyonero noong unang dumaong sa ating isla.  Nasa taon tayo ng pagdiriwang ng ika-500 taong anibersayo ng ating pagiging Kristiyanong Katolikong bansa at kasama nito ay ang pag-alala sa pagbibigay sa atin ng imaheng ito ng Banal na Sanggol.  

Maraming kapistahan ang Panginoong Hesus na ating ipinagdiriwang.  Ang pinaparangalan natin sa kapistahang ito ay ang kanyang Banal na Pagkabata.  Kaya nga tawag din sa kapistahang ito ay HOLY CHILDHOOD DAY.  Pinapaalala sa atin na ang ating Panginboong Hesus, katulad nating mga normal na tao, ay dumaan din sa pagkabata.  Kaya nga, ang ating binasang Ebanghelyo ay ang isang tagpo sa kanyang buhay pagkabata, ang pagkawala ay pagkatagpo kay Jesus sa templo na pinagninilayan natin sa ikalimang Misteryo ng Tuwa sa Sto. Rosaryo.  Medyo nagpasaway pa nga si Hesus sa kanyang mga magulang ng humiwalay ito sa kanila para lamang matagpuan sa loob ng templo pagkatapos ng tatlong araw at marinig ang pangangatwirang: "Bakit po ninyo ako hinahanap? Hindi ba ninyo alam na ako'y dapat na nasa bahay ng aking Ama?"  

Ang kapistahan ng Banal na Sanggol ay nagsasabi sa ating tumulad sa mga bata.  Hindi mag-ugaling bata kundi isabuhay ang magagandang katangian ng isang bata... to be childlike and not childish!  Ano bang katangian ang taglay nila?

Una ang kanilang KAKULANGAN o kawalang kakayahan.  Tulad nga ng sinabi ng kanta ng Apo Hiking Society: "Batang-bata ka pa at marami ka pang kailangang malaman at intindihin sa mundo..."  Ngunit ang kahinaang ito ang nagpapatingkad sa isang katangiang dapat taglayin ng isang kristiyano, ang PAGTITIWALA.  Ang kalakasan ng isang bata ay ang kanyang pagtitiwala sa kanyang mga magulang.  Pansinin ninyo kapag ang isang bata ay nawalay sa kanyang ina. Siguradong iiyak siya at hindi siya titigil hanggat hindi nakikita ang kanyang nanay.  Ito rin dapat ang maramdaman nating mga kristiyano kapag nalalayo ang ating kalooban sa Diyos!  At araw-araw ay dapat na ipinapahayag natin ang ating pagtitiwala sa Kanya at inaamin natin ang pangangailangan natin sa Kanya sapagkat Siya ang ating lakas sa sandali ng ating kahinaan.  

Ang pagtitiwala sa magpagkalingang awa ng Diyos ay dapat din nating isabuhay ngayong panahon ng pandemya na kung saan ay marami sa ating mga kababayan ang patuloy na naghihirap.  Ang pagkapit sa Diyos ang tanging makapagbibigay sa atin ng pag-asa upang magpatuloy sa ating buhay.  Hindi Niya tayo iniwanan.  Hindi Niya tayo pinababayaan.  Siya ang Diyos na sumasaatin at namuhay na kasama natin.

Pangalawa ay ang KAPAYAKAN at pagiging totoo sa sarili. Ang isang bata ay walang arte sa kanyang sarili, payak... simple!  Kung may mga bata mang maarte sa buhay ay sapagkat natutunan niya iyon sa mga nakatatanda.  Ang isang bata ay madaling umamin sa kanyang pagkakamali.  Ang matatanda ay laging "in denial" sa kanilang mga pagkukulang.  Lagi nilang makikita ang kamalian ng iba ngunit hindi ang kanilang mga sarili.  Kaya nga't kakambal ng kapayakan ay ang pagpapakumbaba na kung saan ay kaya nating ibaba ang ating kayabangan at aminin ang ating mga pagkukulang at kamalian.  

Nawa ang Kapistahan ng Sto. Niño ay magtulak sa ating magtiwala sa Diyos at maging mapagkumbaba sa Kanya.  

Saksi tayo sa mga nangyari nitong nakaraang taon. Hindi lang pandemiyang dala ng COVID19 ang nagpahirap sa atin.  Tinamaan din tayo ng mga bagyo, pagbaha at paglindol.  Marami ngayon ang walang tahanan at ari-arian.  Marami ang lugmok sa kahirapan at walang kasigurahan ang pamumuhay.  Ngunit ang pangyayaring ito ay nagbigay daan din upang lumabas ang malasakit at kabutihan ng ating mga kababayan.  Marami ang nagsasakrisiyo ngayon at patuloy pa rin ang pagtulong sa mga nangangailangan.  

Ang debosyon sa Sto. Nino ay makapagbibigay sa atin ng lakas upang muli nating ibalik ang ating malakas na pagtitiwala sa Diyos sa gitna ng hirap at dalamhati.  Huwag din tayong matakot tumulong at magbahagi.  At tandaan natin na kapag tayo ay nagbibigay, bagamat nabubutasan ang ating bulsa, ay napupuno naman ng kagalakan ang ating puso kaya't ipagpatuloy natin ang pagpapakita ng kabutihan sa ating kapwa. Maging mapagkumbaba tayo sa pagtulong sa iba. 

Tandaan nating lahat tayo ay minsan nang dumaan sa ating pagkabata. Ngunit hindi dahilan ang ating pagiging matanda upang hindi na isabuhay ang mga magagandang katangian taglay nila.  Sa katunayan, lahat tayo ay bata sa mata ng Diyos.  Lahat tayo ay NIÑO na nangangailangan ng Kanyang gabay at pagkalinga.  Tandaan lang natin na tayong lahat ay nasa kamay ng Sto. Nino. Tayo ay nasa Kanyang mapagpalang kamay.  Hindi Niya tayo pababayaan.

Maligayang Kapistahan ng Sto. Niño sa ating lahat! VIVA PIT SEÑOR!